Η λέξη «πρόπολη» την έχουμε ακούσει όλοι, από το φαρμακείο, από τον μελισσοκόμο, από τη γιαγιά. Λίγοι όμως ξέρουν τι ακριβώς είναι, από πού έρχεται και πώς ξεχωρίζεις μια ποιοτική. Αν θες να καταλάβεις τι είναι η πρόπολη πριν τη δοκιμάσεις, ο οδηγός αυτός είναι για σένα.
Τι είναι η πρόπολη
Η πρόπολη είναι ένα κολλώδες, ρητινώδες υλικό που φτιάχνουν οι μέλισσες. Μαζεύουν ρητίνες από τους οφθαλμούς και τους φλοιούς των δέντρων και των φυτών, τις αναμειγνύουν με κερί και με ένζυμα του στόματός τους και φτιάχνουν ένα υλικό που χρησιμοποιούν σαν «στόκο» της κυψέλης. Το όνομά της έρχεται από τα αρχαία ελληνικά: πρό και πόλις, δηλαδή «μπροστά από την πόλη», γιατί οι μέλισσες τη βάζουν στην είσοδο της κυψέλης.
Με την πρόπολη οι μέλισσες:
- σφραγίζουν τις χαραμάδες και τις ρωγμές της κυψέλης
- στενεύουν την είσοδο, για να ελέγχουν ποιος μπαίνει
- καθαρίζουν και προστατεύουν το εσωτερικό, καλύπτοντας ό,τι δεν μπορούν να βγάλουν έξω
Τι περιέχει
Η πρόπολη είναι από τις πιο σύνθετες φυσικές ουσίες της κυψέλης: έχουν εντοπιστεί σε αυτήν περισσότερες από 300 διαφορετικές ουσίες. Η σύνθεσή της αλλάζει ανάλογα με τη χλωρίδα της περιοχής όπου βρίσκονται οι μέλισσες. Ενδεικτικά, η ευρωπαϊκή πρόπολη αποτελείται από:
- ρητίνες 45-55% (φλαβονοειδή, φαινολικά οξέα, τερπένια)
- κερί και λιπαρά οξέα 25-35%
- αιθέρια έλαια περίπου 10%
- γύρη περίπου 5%
- άλλες οργανικές ουσίες περίπου 5%
Γι' αυτό η πρόπολη δύο διαφορετικών περιοχών δεν είναι ποτέ ίδια: στο χρώμα, στο άρωμα και στη γεύση.
Πώς μοιάζει και πώς μυρίζει
Η πρόπολη έχει χρώμα από κεχριμπαρί μέχρι σκούρο καφέ και, ανάλογα με την προέλευση, μπορεί να έχει και πράσινες ή κοκκινωπές αποχρώσεις. Είναι σκληρή και εύθραυστη στο κρύο, μαλακώνει και κολλά στα δάχτυλα με τη ζέστη. Το άρωμά της είναι έντονο: θυμίζει ρητίνη, βότανα και δέντρα. Η γεύση της είναι πικρή και καυστική, και βάφει έντονα.
Σε ποιες μορφές τη βρίσκεις
Η καθαρή πρόπολη είναι δύσκολη στη χρήση, γι' αυτό πωλείται συνήθως επεξεργασμένη:
- Βάμμα: η πρόπολη διαλυμένη σε αλκοόλ. Είναι η πιο διαδεδομένη υγρή μορφή. Δες το βάμμα πρόπολης 20% (30 ml), σε σταγόνες και σε σπρέι.
- Κηραλοιφή: πρόπολη μέσα σε βάση από κερί μέλισσας, για εξωτερική χρήση στο δέρμα. Δες την κηραλοιφή πρόπολης (50 ml).
- Σκόνη και κάψουλες, καραμέλες, σιρόπια: άλλες μορφές, πιο εύκολες στη λήψη.
Μια ιστορία χιλιάδων ετών
Η πρόπολη είναι γνωστή στον άνθρωπο από την αρχαιότητα. Στην αρχαία Ελλάδα και στη Ρώμη τη χρησιμοποιούσαν στη φροντίδα του δέρματος και του σώματος, και οι Αιγύπτιοι τη γνώριζαν και τη χρησιμοποιούσαν. Η σύγχρονη επιστήμη την εξετάζει ακόμη και σήμερα, και η έρευνα δεν έχει τελειώσει. Γι' αυτό η πρόπολη μένει ένα παραδοσιακό προϊόν και όχι φάρμακο.
Πώς τη συλλέγει ο μελισσοκόμος
Η πρόπολη δεν είναι κάτι που «βγαίνει» εύκολα. Ο μελισσοκόμος τη μαζεύει από τα πλαίσια και τα σημεία της κυψέλης όπου οι μέλισσες την έχουν βάλει, ξύνοντάς την προσεκτικά, ή με ειδικά πλέγματα που τοποθετεί μέσα στην κυψέλη ώστε οι μέλισσες να τα γεμίσουν. Από ένα μόνο μελίσσι βγαίνει μικρή ποσότητα τον χρόνο, γι' αυτό η πρόπολη είναι ένα από τα πιο «σπάνια» προϊόντα της κυψέλης.
Μετά η πρόπολη καθαρίζεται από κερί και υπολείμματα και, για το βάμμα, διαλύεται σε αλκοόλ.
Πώς να διαλέξεις ποιοτική πρόπολη
Η αγορά είναι γεμάτη προϊόντα με πολύ διαφορετική ποιότητα. Ρίξε μια ματιά σε αυτά:
- Ο παραγωγός: προτίμησε μελισσοκόμο που ξέρει από πού μαζεύει την πρόπολη και μπορεί να σου το πει.
- Η περιεκτικότητα: στα βάμματα πρέπει να αναγράφεται το ποσοστό της πρόπολης (π.χ. 20%) και η βάση (αλκοόλ).
- Τα συστατικά: μια απλή λίστα, χωρίς πολλά πρόσθετα.
- Το άρωμα και η γεύση: μια ποιοτική πρόπολη μυρίζει έντονα ρητίνη. Αν δεν μυρίζει καθόλου, ρώτα.
- Η συσκευασία: σκούρο γυάλινο μπουκαλάκι, με καλό καπάκι.
Πώς φυλάσσεται
Σε δροσερό και σκοτεινό μέρος, μακριά από άμεσο ήλιο και πηγές θερμότητας, με καλά κλεισμένο καπάκι. Στο σπρέι και στις σταγόνες, κράτα το μακριά από παιδιά.
Τι δεν είναι η πρόπολη
Η πρόπολη είναι παραδοσιακό προϊόν της κυψέλης, όχι φάρμακο. Δεν θεραπεύει ασθένειες και δεν αντικαθιστά τη γνώμη του γιατρού. Η πρόπολη, όπως και τα άλλα προϊόντα της μέλισσας, μπορεί να προκαλέσει αλλεργική αντίδραση σε ευαίσθητα άτομα. Δες περισσότερα στο άρθρο πρόπολη: παρενέργειες και ποιοι πρέπει να προσέχουν.
Η πρόπολη της Καρανίκας Bee Farm
Στο μελισσοκομείο μας στο Καρπενήσι δουλεύουμε με όλα τα προϊόντα της κυψέλης: μέλι, κερί, πρόπολη. Αν έχεις ερωτήσεις για την πρόπολη ή θες να σε βοηθήσουμε να διαλέξεις, κάλεσέ μας στο 697 994 0940.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι η πρόπολη;
Ένα ρητινώδες υλικό που φτιάχνουν οι μέλισσες από ρητίνες δέντρων και φυτών, αναμειγμένες με κερί, για να σφραγίζουν και να προστατεύουν την κυψέλη τους.
Από πού παίρνει το όνομά της;
Από τα αρχαία ελληνικά «πρό» και «πόλις», δηλαδή «μπροστά από την πόλη», γιατί οι μέλισσες τη βάζουν στην είσοδο της κυψέλης.
Τι περιέχει η πρόπολη;
Περισσότερες από 300 ουσίες. Ενδεικτικά, ρητίνες, κερί, αιθέρια έλαια και γύρη. Η σύνθεση διαφέρει ανάλογα με την περιοχή.
Σε ποιες μορφές πωλείται;
Ως βάμμα (σε σταγόνες ή σπρέι), ως κηραλοιφή για το δέρμα, και ως σκόνη, κάψουλες ή καραμέλες.
Πώς φυλάσσεται η πρόπολη;
Σε δροσερό και σκοτεινό μέρος, μακριά από ήλιο και θερμότητα, με καλά κλεισμένο καπάκι και μακριά από παιδιά.
